Dutemberane muri Pariki y’Ibirunga iwabo w’ingagi n’ibyiza nyaburanga bikurura ba mukerarugendo.

Pariki y’Ibirunga ikomeje kuba umutima w’ubukerarugendo mu Rwanda, ikinjiza amafaranga menshi mu gihugu no guteza imbere abaturage baturiye pariki. Wifuza ko ngufasha gukora isuzuma ry’ingaruka ku bukungu cyangwa ubusesenguzi ku mibereho y’abaturage baturiye pariki?

Amafaranga yinjizwa na Pariki y’Ibirunga (Volcanoes National Park) yakomeje kwiyongera cyane mu myaka ishize, aho mu 2025 gusa yinjije hafi miliyoni 248 z’amadolari avuye mu bukerarugendo bw’ingagi, bikaba ari ukwiyongera kwa 7% ugereranyije n’umwaka wa 2024. Ubu, buri ruhushya rwo gusura ingagi rihagaze ku $1,500, kandi buri munsi hatangwa uruhushya 100 gusa, bigatuma amafaranga yinjira akomeza kuzamuka ariko mu buryo bugenzurwa kugira ngo ubuzima bw’ingagi burindwe.

Uko amafaranga yinjizwa yagiye yiyongera muri  2024 abakerarugendo basaga miliyoni 1.36, amafaranga yinjijwe mu bukerarugendo bw’ingagi agera kuri miliyoni 232 z’amadolari.Mu gi muri 2025 abakerarugendo bagera kuri miliyoni 1.5, amafaranga yinjijwe mu bukerarugendo bw’ingagi agera kuri miliyoni 248 z’amadolari (kwiyongera kwa 7%). Naho muri 2026 nyuma y’iyerekanwa rya filime ya David Attenborough A Gorilla Story, icyifuzo cyo gusura ingagi cyarushijeho kwiyongera, ariko uruhushya rukomeza kugenzurwa ku 100 ku munsi, buri rumwe rihagaze ku $1,500.

Impamvu y’izamuka ry’amafaranga
– Igiciro cy’uruhushya: Cyavuye ku $750 mbere, ubu kikaba ari $1,500, bigatuma amafaranga yinjira ku mukerarugendo umwe yikuba kabiri.
– Ubwinshi bw’abakerarugendo: Umubare w’abasuye pariki wiyongereye buri mwaka, cyane cyane abaturutse i Burayi, Amerika, Aziya n’Afurika.
– Filime n’ubukangurambaga: Filime n’ibikorwa byo kwamamaza byongera ubushake bwo gusura ingagi.
– Politiki yo kugenzura: U Rwanda ragenzura umubare w’abakerarugendo kugira ngo ingagi n’ibidukikije birindwe, ariko igiciro gihanitse gituma amafaranga akomeza kwiyongera.

Uko amafaranga agera ku baturage
– Revenue Sharing Program: 10% by’amafaranga yinjizwa muri pariki agenerwa abaturage baturiye pariki.
– Imishinga yatewe inkunga: Kubaka amashuri, amavuriro, imihanda n’ibindi bikorwa remezo.
– Kuva mu 2005, abaturage baturiye pariki bamaze guhabwa asaga miliyoni 4 z’amadolari binyuze muri iyi gahunda.

Icyegeranyo cy’izamuka ry’amafaranga

| Umwaka | Abakerarugendo | Amafaranga y’ingagi (USD) | Impinduka (%) |
|——–|—————-|—————————|—————|
| 2024 | 1.36 M | $232 M | — |
| 2025 | 1.5 M | $248 M | +7% |
| 2026 | — (hagitegerejwe) | $1,500/uruhushya × 100 ku munsi | Kwiyongera gukomeye |

Ingagi ziza ku isonga mu binyabuzima byo muri iyo Pariki bifatiye abantu runini, ku buryo bigera n’aho bamwe bayita “Umwami wa Pariki y’Ibirunga”, bitewe n’uko mu basura iyo Pariki umubare munini ari ababa bafite amatsiko menshi kuri zo.

Mu hantu ziboneka hacye cyane ku Isi by’umwihariko muri Pariki y’Igihugu y’Ibirunga, ni inyamaswa irusha izindi imbaraga. Ishinguye mu gihagararo, dore ko nk’ubundi bwoko bw’inyamaswa zimenyereweho kugira ibigango n’imbaraga zituma zikangaranya abantu nk’intare n’ingwe zo zitaba muri iyo Pariki.

Uwingeri ati: “Kuba hari abita ingagi Umwami wa Pariki y’Igihugu y’Ibirunga, byaba bifitanye isano rwose, ahubwo umuntu ntiyanatinya kuvuga ko yaba n’umwami wa Pariki zose. Kuko niba mu nyamaswa zose dufite, ariyo ifite umwihariko udasanzwe wo kuba iboneka hacye cyane, ikiharira ubudasa butera abantu amashyushyu n’amatsiko yo kuyireba n’amaso kandi bisabye n’ikiguzi kitari gito, uwo mwihariko ubwawo uyishyira mu rwego rwo hejuru”.

Uko umusaruro uva mu bukerarugendo ugenda wiyongera, biha Leta umukoro wo kureba uko ibivamo bikoreshwa mu bikorwa bifitiye Abanyarwanda akamaro. Nk’ubu mu mwaka wa 2005, hashyizweho gahunda yo gusangira no gusaranganya n’abaturiye Pariki inyungu z’umutungo uturuka k’ubukerarugendo (Revenue Sharing).

Abaturage bungukiye mu gusaranganya umutungo ukomoka muri iyo Pariki

Ubwo gahunda yo gusaranganya inyungu z’umutungo ukomoka ku bukerarugendo yatangiraga, abaturage bo mu mirenge 12 ikora kuri Pariki y’Igihugu y’Ibirunga bagenerwaga inyungu y’amafaranga angana na 5% buri mwaka. Ariko uko imyaka yagiye ishira, ayo mafaranga yarongerewe, agera ku 10%.

Byanyuze mu kubegereza ibikorwa remezo nk’ashuli, amavuriro, amashanyarazi, amazi, amazu meza, ndetse no gutera inkunga imishinga y’amakoperative akora ubuhinzi, ubworozi, n’ubukorikori.

Uwitonze Captone 

 7,859 total views,  7,859 views today

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *